maandag 7 april 2014

De wandeling aan de leiband, een marteling voor hond en geleider

Waarom is rustig wandelen met een hond vaak zo moeilijk?

Kunnen we het eens zijn dat honden territoriale dieren zijn?

Iedere hond heeft zijn eigen territorium. Afhankelijk van de hond is dat territorium groot of klein: vaak is het echter kleiner dan wij mensen beseffen. Binnen zijn territorium moet de hond de garantie hebben dat hij veilig is en dat hij de controle over zijn persoonlijke grenzen kan behouden.

Tijdens een opleiding over gedragstesten, gegeven door een gedragsbioloog, leerde ik dat territoriaal gedrag alleen mogelijk is binnen de eigen leefomgeving van de hond. Maar wat is dat dan, die eigen leefomgeving van de hond? Beseft een hond dat hij ‘zijn’ territorium verlaat? Of, is de plaats waar de hond zich ‘nu’ bevindt per definitie het territorium? En als dat laatste klopt, hoe kunnen we dan de veiligheid van de hond voorspelbaar en controleerbaar voor hem maken?
Zouden het onveiligheidsgevoel, de onvoorspelbaarheid van de grenzen en het niet kunnen controleren ervan de oorzaak kunnen zijn waarom vele honden zo gespannen zijn tijdens de wandeling? Ervaart de hond zoveel stress omdat de plaats waar hij zich bevindt geen vaste grenzen heeft en omdat iedereen zomaar zijn territorium betreedt? Zou het kunnen dat de frustratie over zijn gebrek aan veiligheid aan de basis ligt van allerlei ‘ongewenst’ gedrag tijdens de wandeling – zoals trekken aan de leiband, uitvallen naar mensen en honden, en markeergedrag?

Is het mogelijk dat gedragsbiologen wel weten wat een territorium is maar de leefwereld van de huishond niet goed begrijpen? Zou het kunnen dat de specialisten hondentrainers ervan uit gaan dat men met het toepassen van leerprincipes alle gedrag van een hond kan beïnvloeden? Zou het echter niet kunnen dat ook daar grenzen aan verbonden zijn? En zou het niet wenselijk zijn dat we met z’n allen eens bezinnen over wat normaal hondengedrag nu juist inhoudt?

Uiteraard dien ik voorzichtig te zijn en niet alle honden over dezelfde kam te scheren. Ik zie veel honden die samen met hun geleider op een ontspannen manier op stap gaan. Mijn gevoel vertelt mij dan dat deze honden zich gewoon veilig voelen en nooit hebben moeten léren om aan een leibandje te lopen.

Maar al die andere trekkende, hijgende, uitvallende, gespannen honden vertoeven volgens mij in een onoplosbare conflictsituatie: ze bevinden zich een territoriale omgeving waar geen voorspelbaarheid, noch controleerbaarheid over hun veiligheid gewaarborgd kan worden. De hond wordt te pas en te onpas benaderd in zijn persoonlijke ruimte en heeft geen voorspelbaarheid, noch controle over de ander.

Wat doen we er dan aan?
Respecteer de persoonlijke ruimte, ook in de niet-persoonlijke ruimte.

Naar mijn mening bestaat de persoonlijke ruimte uit het eigen lichaam van de hond, zijn rustplaats en zijn onmiddellijke omgeving. De grootte van die ‘onmiddellijke omgeving’ verschilt van hond tot hond: bij de ene hond liggen zijn grenzen – letterlijk – heel dicht bij zijn eigen lichaam, terwijl een andere hond bijvoorbeeld alles binnen de vijf meter als zijn onmiddellijke omgeving ervaart.
Dat we van nature respect zouden moeten hebben voor de persoonlijke ruimte van de hond is voor mij nogal duidelijk. Desalniettemin worden er dagelijks honden ingeslapen omdat ze hapten of beten naar iemand die hun persoonlijke ruimte niet respecteerde…

De niet-persoonlijke ruimte is het actieterrein van iedere individuele hond, zoals de wandelroute, het park, de hondenschool, enz…
Indien iedereen, hond en mens, ten allen tijde respect zou hebben voor de persoonlijke ruimte van de ander zouden er heel wat conflicten kunnen voorkomen worden. Van een onoplosbaar conflictsituatie tijdens de wandeling aan de leiband zou geen sprake meer zijn…

Geert De Bolster

15 opmerkingen:

  1. Persoonlijk, ik laat den onze los in autovrije zones bv: hier in het bos. Voor de rest natuurlijk aan de leiband voor ieder zijn veiligheid, hij trekt een beetje maar dan meer uit enthousiasme denk ik want hij is niet bang, agressief al zeker niet ook niet naar andere honden.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ben nooit een voorstander geweest van de " meet and greet " aan de lijn...het creert teveel spanning...

    BeantwoordenVerwijderen
  3. ik laat onze hond ook lekker relaxt lopen en spelen met zijn soortgenoten in het bos alleen op de weg zit hij vast aan de riem

    BeantwoordenVerwijderen
  4. ik heb een sheltie geadopteerd die 8 jaar in een kot heeft geleeft, nu mag hij hier vrij rond lopen, wandt een leiband kent hij niet, probeer nu dagelijks enkele seconden de leiband aan te doen en het hem zo gewend te maken. dus voorlopig loopt hij los rond en maakt de wandelingen fijn voor hem. gr. c.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Waarom vindt u het nodig om de hond nog aan de leiband te leren lopen?

      Verwijderen
  5. op zich een zeer interessante tekst. en er zit zeker een grote waarheid in. toch vind ik het soms niet evident. wij hebben een reu die heel rustig kan wandelen, niet meer trekt en enkel plast als hij dit van ons mag doen (dus geen markeren meer) en dit bereikten we na heel veel geduld en training. maar naar sommige honden toch nog durft uitvallen. niet naar allemaal. vraag me af hoe dit kadert binnen hetgeen hierboven geschreven is?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Het is onmogelijk om uw vraag te beantwoorden. Ik onthoud me om over gedrag te spreken die ik zelf niet zie. Anderzijds stel ik mezelf de vraag hoe het mogelijk is om het markeergedrag af te leren. Het is een biologisch normaal gedrag voor een hond die zich wat gespannen voelt. Het is een manier om met spanning om te gaan, te ontspannen. Indien afleren al mogelijk is stel ik me de vraag of u daarmee het spanningsgedrag bij de hond niet versterkt?

      Verwijderen
  6. Onze hond (border collie) is nog maar een jaar bij ons en gedraagt zich nog steeds super zenuwachtig op straat en trekt,ik herken bovenstaand situaties volledig,er is al hard aan gewerkt (haltie,stoppen,snoepjes,flink zo!),er is beterschap.Aanvankelijk dachten we dat het onze onzekerheid was. Bij vreemde honden moeten we haar persoonlijk ruimte van 5 meter respecteren. Ik probeer haar dan gerust te stellen. Haar contact naar vreemde honden toe zal dat ooit nog
    verbeteren?Is het mogelijk dat er iets anders aan de hand is?

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Ik kan uw vraag niet beantwoorden zonder de situatie geëvalueerd te hebben. Belangrijk is alleen op het gedrag van uw hond te reageren wanneer hij het juiste gedrag vertoont. Wanneer hij iets anders doet - ook stressgedrag - kunt u beter rustig en evenwichtig blijven en niet op zijn gedrag reageren (gerust stellen is ook reageren en maakt het gedrag sterker). Anderzijds is het belangrijk om de grens van 5 meter altijd te respecteren.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. ik zeg 95% van het gedrag of wangedrag van de hond ligt bij de baas. de hond wordt zo niet geboren. hij heeft een instinct en daar moet je mee werken. en zeker niet tegenwerken. ik heb 2 boxers.. echte reu reu-en. het woordje dominant zegt mij niet zoveel.. deze 2 rakkers laat ik samen in 1 hand uit. zij vertrouwen mij en ik hun.. zij respecteren mij en ik hun.. uiteraard ben je afhankelijk van de grillen van een ander op straat en die zijn niet altijd even geweldig, maar door rust uit te stralen .duidelijk in commando's te zijn en duidelijk in lichaamstaal te blijven (standvastig niet twijfelen). wandelen/fietsen wij al 3 jaren heel wat km-ers af. ik geloof in balans tussen de honden en mijzelf/ vertrouwen en respect. ik doe niet aan ingewikkelde trainingen, maar speel met de natuur die zichzelf aanbied in een pup. anticipeer en werk op het moment. komende week komt er een pup bij ...... en die wordt met 8 poten ontvangen. maar de rust.. balans.. en zeker ook de respect voor weer een ander wezentje blijft er in. ik vind dat er over de opvoeding van een hond veel te ingewikkeld wordt gedaan. ik maak onderscheid tussen kunstjes en instinct. de kunstjes zijn om het aangenamer te maken en het instinct daar werk ik mee. ik vraag me altijd af. hoe kun je een hond opvoeden ( of een kind) uit de boeken als ieder wezen op deze aardbol een individu is .. met een eigen karakter. als ieder moment van de dag anders is dan gisteren. 'we' proberen alles in hokjes te zetten, maar daar misvorm je hond en het kind mee.. laat ik wel ff stellen dat dit mijn mening is en die hoeft niet gedeeld te worden. ik weet alleen wel dat ik 2 en binnenkort 3 prachtige rakkers heb. die binnen de balans veel vrijheid hebben en echt boxer mogen zijn. en daarnaast ook nog eens geweldig luisteren. wij zijn echte maatjes!! en doordat ik ze respecteer en vertrouw doen ze alles voor mij.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. "Over opvoeding en training wordt veel te ingewikkeld gedaan". Ik had het niet beter kunnen schrijven...

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Ja is misschien wel zo dat er over opvoeding en training veel te ingewikkeld wordt gedaan. Wij hebben er sinds 3 weken een pup bij en ik schreef ons in bij een hondenschool in de buurt. Op de 2e les werd 'volgen aan de lijn' aangeleerd maar tot mijn grote verbazing kregen alle pups eerst een Gentle Leader om en moesten hiermee meteen beginnen dicht te wandelen... 'k had dit dus echt niet verwacht en toen ik daarna oefende in onze buurt kreeg ik meerdere negatieve reacties hierop. Omdat ik eigenlijk ook vind dat er andere manieren zijn om een pup te leren 'volgen' besloot ik de volgende 2 lessen niet meer te gaan naar die hondenschool. Ik laat m'n pup nu met een gewone halsband om wat stappen, zodra hij trekt sta ik stil en pas als de lijn weer ontspannen is wandelen we verder (zoals in het boek Connectietraining dus) en vind ik persoonlijk een betere manier dan een Gentle Leader die volgens mij enkel hoeft gebruikt te worden indien nodig als hulpmiddel.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Een pup leren wandelen aan de leiband is heel eenvoudig. Gebruik een tuigje in plaats van een halsband (zorgt voor te veel frustratie). Observeer het gedrag van uw pup. Loopt hij met u mee is het oké. Trekt hij is het ook oké. Blijft hij achter is het eveneens oké. Bij trekken doet u niets, blijf lopen op uw tempo en reageer niet op het gedrag van de pup. Blijft hij achter of blijft hij staan, toon dan aan in welke richtig u wilt gaan door heel lichte spanning op de leiband te zetten maar hem niet mee te trekken. Ingewikkelde dingen zoals stoppen, terugkeren, snoepjes om te belonen, commando's, correcties zijn allemaal niet nodig. Gedrag waarop gereageerd wordt neemt toe! Gedrag waarop niet gereageerd wordt neemt af. Zo simpel...

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Het ras is toch ook bepalend voor al dan niet trekken aan de lijn? Of moet ik het geheel aan mezelf wijten?
    Wij hebben een Engelse cocker spaniel (werkende lijn) en is op en top jachthond. Hangt voortdurend met zijn neus tegen de grond en is helemaal gefocust op zijn 'geurwereld. Hij zigzagt in het park om elke geur mee te krijgen en kan werkelijk zot worden van een bepaalde geur.
    Snoepjes interesseren hem niets op de wandeling, dus daar kan ik hem niets mee duidelijk maken...niet simpel.


    BeantwoordenVerwijderen
  13. Beste Hugette,
    Dat is zeker zo! Mijn reactie is er een op het gebruik van leerprincipes om een hond te leren lopen aan een leiband. Maar er zijn uiteraard ook andere oorzaken dan puur technische, waarom honden opgewonden zijn en dus aan de leiband trekken. Het gedrag van uw Engelse cocker spaniël zie ik zo voor mijn ogen. Het succes van de aanpak begint bij begrip en aanvaarding van het gedrag van uw hond. En ik vermoed dat u dat doet dus... simpel niet?

    BeantwoordenVerwijderen